เนื้องอกในสมองจากเซลล์แอสโตรไซต์ำ

1 เนื้องอกที่เกิดจากเซลล์แอสโตรไซต์ (Astrocytic tumors)

เนื้องอกที่เกิดจากเซลล์แอสโตรไซต์ (Astrocytic tumors) ในสมองนั้นนอกจากจะมีเซลล์ประสาทแล้วยังมีเซลส์ชนิดอื่นๆอีกหลายชนิดที่ไม่ใช้เซลส์ประสาทประกอบอยู่ร่วมด้วย เซลส์ดังกล่าวชนิดหนึ่งมีชื่อว่าแอสโตรไซต์ (Astrocyte) ซึ่งอาจจะเกิดความผิดปกติกลายเป็นเนื้องอกแอสโตรไซต์โตมา (Astrocytoma), เนื้องอกแอนนาพลาสติกแอสโตรไซต์โตมา (Anaplastic astrocytoma) หรือเนื้องอกกลัยโอบลาสโตมา (Glioblastoma) ส่วนใหญ่เนื้องอกชนิดนี้มักเกิดขึ้นมาโดยไม่ทราบสาเหตุแต่ในบางคนอาจเกิดขึ้นมาเนื่องจากโรคทางกรรมพันธุ์ หรือบางคนเกิดขึ้นเนื่องจากเคยได้รับการฉายรังสีที่ศีรษะ

1.1 เนื้องอกแอสโตรไซต์โตมา (Astrocytoma) 
เนื้องอกแอสโตรไซต์โตมาเป็นเนื้องอกที่แทรกซึมอยู่ในเนื้อสมอง ไม่มีผนังห่อหุ้มดังนั้นจึงไม่มีขอบเขตของเนื้องอกที่ชัดเจน ก้อนเนื้องอกมีความสามารถในการกลายพันธุ์เป็นชนิดที่ร้ายแรงมากขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป (กลายเป็นเนื้องอกชนิดแอนนาพลาสติกแอสโตรไซต์โตมา หรือกลัยโอบลาสโตมา) มักจะพบเนื้องอกชนิดนี้ในช่วงวัยผู้ใหญ่ตอนต้นระหว่าง 30-40 ปี

อาการ ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักจะมาพบแพทย์ด้วยอาการชัก  แต่บางครั้งอาจจะมาพบแพทย์ด้วยอาการอื่นๆ

ระดับความรุนแรง องค์การอนามัยโลกได้จัดความรุนแรงของเนื้องอกแอสโตรไซต์โตมา  เป็นระดับที่ 2 ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักจะมีชีวิตอยู่ได้ประมาณ 6-8 ปี  หลังจากที่เริ่มมีอาการของโรค  สาเหตุการเสียชีวิตส่วนใหญ่มักเกิดจากเซลส์เนื้องอกแอสโตรไซต์โตมากลายพันธุ์เป็นชนิดที่ร้ายแรงมากขึ้น (กลายเป็นเนื้องอกชนิดแอนนาพลาสติกแอสโตรไซต์โตมา หรือกลัยโอบลาสโตมา)

การรักษา เนื้องอกแอสโตรไซต์โตมานั้น  ปัจจุบันยังไม่มีวิธีการรักษาที่เป็นมาตรฐาน  อย่างไรก็ตามแพทย์ส่วนใหญ่มักจะแนะนำให้ทำผ่าตัด  เพื่อลดจำนวนเซลส์เนื้องอกลงให้น้อยที่สุด  โดยมีความเชื่อว่าเมื่อจำนวนเซลส์เนื้องอกลดน้อยลงจากการผ่าตัดแล้ว  จะทำให้ชะลอระยะเวลาที่เนื้องอกจะกลายพันธุ์เป็นเนื้องอกชนิดร้ายแรง  เนื่องจากเนื้องอกแอสโตรไซต์โตมา  แทรกกระจายอยู่ในเนื้อสมองโดยไม่มีขอบเขตที่ชัดเจน  จึงไม่สามารถผ่าตัดออกได้หมดทุกๆ เซลส์ได้อย่างแท้จริง หลังผ่าตัดจะยังคงมีเซลส์เนื้องอกหลงเหลืออยู่ เซลส์เนื้องอกที่ยังหลงเหลืออยู่นี้  แพทย์อาจจะแนะนำให้สังเกตอาการต่อโดยไม่ทำการฉายแสง  หรืออาจจะแนะนำให้ทำการฉายแสงตามความเหมาะสมในผู้ป่วยแต่ละราย

1.2 เนื้องอกแอนนาพลาสติกแอสโตรไซต์โตมา (Anaplastic astrocytoma)
เนื้องอกแอนนาพลาสติกแอสโตรไซต์โตมา  แทรกซึมอยู่ในเนื้อสมองโดยที่ไม่มีขอบเขตชัดเจน เช่นเดียวกับเนื้องอกแอสโตรไซต์โตมา  แต่มีการแพร่กระจายและการขยายตัวที่รวดเร็วกว่า  เนื้องอกแอนนาพลาสติกแอสโตรไซต์โตมา   และมีความสามารถในการกลายพันธุ์เป็นชนิดที่ร้ายแรงมากขึ้นตามระยะเวลา (กลายเป็น เนื้องอกกลัยโอบลาสโตมา)  มักจะพบเนื้องอกชนิดนี้ในช่วงผู้ใหญ่ตอนปลายระหว่าง 40-50 ปี

อาการ ผู้ป่วยอาจจะมีอาการปวดศีรษะ อาการชักหรืออาการผิดปรกติของสมองในรูปแบบต่างๆ

ระดับความรุนแรง องค์การอนามัยโลกได้จัดความรุนแรง  ของเนื้องอกแอนนาพลาสติกแอสโตรไซต์โตมา เป็นระดับที่ 3 ผู้ป่วยส่วนใหญ่ มักจะมีชีวิตอยู่ได้ประมาณ 2-3 ปี หลังจากที่เริ่มมีอาการของโรค

การรักษา ต้องใช้วิธีผ่าตัด ฉายแสง และให้ยาเคมีบำบัดร่วมกัน  โดยจะเริ่มต้นจากการผ่าตัดออกให้มากที่สุดก่อน  หลังจากนั้นจะทำการฉายแสง  ร่วมกับให้ยาเคมีบำบัด

1.3 เนื้องอกกลัยโอบลาสโตมา (Glioblastoma)
เนื้องอกกลัยโอบลาสโตมา  เป็นเนื้องอกสมองที่มีความรุนแรงมาก สามารถกล่าวได้ว่าเป็นมะเร็งที่ร้ายแรงที่สุดของสมอง   แต่เป็นที่น่าเสียใจว่า  กลัยโอบาสโตมา  นั้นเป็นเนื้องอกสมองชนิดที่พบบ่อยที่สุด

อาการ จะมีอาการเหมือนกับเนื้องอกที่เกิดจากเซลล์แอสโตรไซต์อื่นๆ แต่มีอาการที่ทรุดลงเร็วกว่า มักจะพบเนื้องอกชนิดนี้ในผู้สูงอายุระหว่าง 60-70 ปี

ระดับความรุนแรง องค์การอนามัยโลกได้จัดความรุนแรงของเนื้องอกกลัยโอบาสโตมา  เป็นระดับที่ 4  คนไข้ส่วนใหญ่มักจะเสียชีวิตภายใน 1 ปี

การรักษา ใช้วิธีผ่าตัด ฉายแสงและให้ยาเคมีบำบัดร่วมกัน

 

 

 


โดย  นพ.ศรัณย์  นันทอารี    อาจารย์สาขาวิชาประสาทศัลยศาสตร์  ภาควิชาศัลยศาสตร์  คณะแพทย์ศาสตร์ศิริราชพยาบาล  สำหรับเผยแพร่สู่ประชาชนทั่วไป   ที่  www.ThaiBrainTumor.com 10 ก.พ. 2552
หมายเหตุ
- บทความนี้เขียนขึ้นเพื่อตอบสนองความตั้งใจจริงของ คุณ Admin ซึ่งเคยป่วยเป็นโรคเนื้องอกสมองและมีความประสงค์ที่ดีที่จะจัดทำ Web site ที่เป็นแหล่งข้อมูลสำหรับคนไทยที่ป่วยเป็นโรคเนื้องอกสมอง
- เนื่องจากความรู้ทางการแพทย์มีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ดังนั้นเนื้อหาในบทความนี้จึงอาจจะต้องมีการปรับปรุงแก้ไขในอนาคต รวมทั้งเนื้อหาในบทความนี้เป็นไปตามความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนเท่านั้นซึ่งไม่ได้ดีกว่า  หรือถูกต้องกว่าความเห็นอื่นๆ ที่อาจจะแตกต่างกันออกไปแต่อย่างไร

Additional information