การรักษาเนื้องอกในสมองมีอยู่ 3 วิธีหลักๆ  คือ  การผ่าตัด,   การฉายรังสี,   และการให้ยา ในบางครั้งอาจจะต้องใช้หลายๆ วิธีร่วมกันเพื่อให้ได้ผลที่ดีที่สุด

การผ่าตัด

เป็นวิธีหลักของการรักษาเนื้องอกในสมองส่วนใหญ่   ซึ่งอาจจะเป็นเพียงการเจาะดูด  เอาเนื้องอกมาตรวจวินิจฉัย   ผ่าตัดเนื้องอกออกบางส่วนหรือผ่าตัดเนื้องอกออกทั้งหมด
ถ้าเนื้องอกอยู่ในตำแหน่งที่สามารถทำผ่าตัดออกได้  โดยไม่เป็นอันตรายต่อผู้ป่วย แพทย์มักจะพิจารณาผ่าตัดเนื้องอกนั้นจนหมด  หรือออกให้ได้มากที่สุด  เนื่องจากสมองเป็นอวัยวะที่สำคัญ  และมีความละเอียดอ่อนมาก  จึงต้องอาศัยอุปกรณ์ และเทคโนโลยีต่างๆ เพื่อเพิ่มความปลอดภัย เช่น ในปัจจุบันมีการทำผ่าตัดโดยจุลศัลยกรรม (Microneurosurgery)   ทำให้สามารถมองเห็นจุดเล็กๆ ในสมองส่วนที่อยู่ลึกได้   มีการนำเครื่องนำวิถี (Navigation) มาใช้เพื่อช่วยให้การผ่าตัดสมองมีความแม่นยำมากขึ้น 
มีการทำผ่าตัดร่วมกับเอกซเรย์แม่เหล็กในห้องผ่าตัด (Intraoperative MRI) เพื่อช่วยให้ผ่าตัดเนื้องอกออกได้มากขึ้น 
หรือมีการทำผ่าตัดด้วยการส่องกล้อง (Neuroendoscopic surgery) เพื่อช่วยให้แผลผ่าตัดมีขนาดเล็ก 
ในบางครั้งเนื้องอกในสมองอาจอยู่ในตำแหน่งที่มีอันตรายต่อการทำผ่าตัด และอาจมีการทำผ่าตัดโดยที่ผู้ป่วยยังคงรู้ตัวไม่สลบระหว่างผ่าตัด เพื่อที่แพทย์จะสามารถหาตรวจหาตำแหน่งการทำงานของสมองไปได้ด้วยระหว่างการผ่าตัด (Awake craniotomy and brain mapping) 
อนึ่งเทคโนโลยีทางการแพทย์มีการพัฒนาอยู่ตลอดเวลา และเป็นที่คาดหมายได้ว่าในอนาคตจะมีอุปกรณ์และเทคนิคใหม่ๆ เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เพื่อช่วยให้การผ่าตัดมีประสิทธิภาพ  และความปลอดภัยมากขึ้น ซึ่งเทคโนโลยีต่างๆ มักจะมีราคาแพง  และต้องจัดซื้อหาจากต่างประเทศทำให้เป็นภาระทั้งต่อผู้ป่วย และประเทศชาติ ดังนั้นจึงควรเลือกใช้เทคโนโลยีตามความเหมาะสม

การฉายรังสี

การฉายรังสี  มักจะใช้เป็นการรักษาเพิ่มเติม  หลังการผ่าตัดเนื้องอกในสมองบางอย่างที่ไม่สามารถผ่าตัดออกได้หมด  และในบางกรณี สามารถใช้เป็นวิธีการรักษาหลัก 
การฉายรังสีรักษาเนื้องอกในสมองนั้นในปัจจุบันมีการพัฒนาอย่างมาก  มีการนำเทคนิคการฉายรังสีวิธีใหม่ที่เรียกว่า การฉายรังสีรักษา 3 มิติมาใช้  ซึ่งสามารถปรับเปลี่ยนรูปร่างของลำรังสีได้  ตามรูปร่างของก้อนเนื้องอก  ทำให้ได้ปริมาณรังสีรวมสูงสุดอยู่ที่ก้อนเนื้องอกเพียงตำแหน่งเดียว  โดยที่สมองส่วนอื่นๆ ได้ปริมาณรังสีน้อยมาก   เทคนิคนี้ทำให้สามารถเพิ่มปริมาณรังสีที่ก้อนเนื้องอกได้สูงขึ้นมาก  ซึ่งในบางครั้งอาจจะสามารถฉายรังสีเพียงครั้งเดียวเท่านั้น (Radiosurgery)   ซึ่งนับเป็นความก้าวหน้าทางรังสีรักษาในการรักษาเนื้องอกในสมองในขณะนี้

เพิ่มเติมเรื่องการฉายรังสี  เนื่องจากคุณหมอศรัณย์  นันทอารี  ท่านได้ออกตัวไว้ก่อนว่าท่านไม่ชำนาญด้านรังสีรักษา ท่านจึงเรียนปรึกษา  อ.พญ.จันจีรา  เพ็ญสุขศิริ  ซึ่งท่านได้อธิบายถึงการฉายรังสี ดังนี้

การฉายรังสีรักษาเนื้องอกในสมองขณะนี้มีรายละเอียดดังนี้
1. การฉายรังสีจากภายนอก ซึ่งยังสามารถแบ่งประเภทได้เป็น
1.1   ใช้รังสีโปรตอน ปัจจุบันยังไม่มีใช้ในประเทศไทย  เนื่องจากราคาเครื่องมือแพงมาก
1.2   ใช้รังสีโฟตอน เป็นวิธีที่ใช้แพร่หลายที่สุดในขณะนี้  ซึ่งยังแบ่งได้เป็น
1.2.1   ชนิดมาตรฐาน   จะวางแผนการรักษาในระดับ 2 มิติ  และทะยอยการให้รังสีหลายครั้ง
1.2.2   ชนิดก้าวหน้า   จะวางแผนรักษาในระดับ 3 มิติ  ซึ่งจะทำให้มีความแม่นยำสูงมากขึ้น   มีประสิทธิภาพดีขึ้น  และผลแทรกซ้อนน้อยลง  มีทั้งแบบการให้รังสีภายในครั้งเดียว  (Radiasugery)  หรือให้รังสีหลายครั้ง  (Intensity  modulated  radiation therapy)  ขึ้นอยู่กับเครื่องมือ  และความเหมาะสมของเนื้องอกคนไข้ในแต่ละราย
2. การฉายรังสีจากภายใน  (Bachytherapy) ได้แก่  การฝังแร่เข้าไปในก้อนเนื้องอกในสมอง  ปัจจุบันยังไม่ข้อบ่งชี้ที่ชัดเจน
หมายเหตุ : ขอขอบคุณ อ.พญ.จันจีรา  เพ็ญสุขศิริ  และ อ.นพ.ศรัณย์  นันทอารี  เป็นอย่างสูงครับ

การให้ยา

เนื้องอกในสมองชนิดร้ายแรงบางชนิด  สมควรได้รับการรักษาโดยการให้ยาเคมีบำบัด  และเนื้องอกในสมองของต่อมใต้สมองบางชนิด  สามารถรักษาโดยการให้ยาควบคุมการสร้างฮอร์โมน  ในปัจจุบันยาเคมีบำบัดบางตัวมีราคาแพงมาก  และไม่สามารถเบิกจ่ายได้ในผู้ป่วยที่ใช้สิทธิประกันสังคมหรือบัตรทอง จึงเป็นอุปสรรคทำให้เป็นภาระหนักต่อผู้ป่วย  หรือทำให้ผู้ป่วยไม่สามารถเข้าถึงการรักษาได้

โดย  นพ.ศรัณย์  นันทอารี    อาจารย์สาขาวิชาประสาทศัลยศาสตร์  ภาควิชาศัลยศาสตร์  คณะแพทย์ศาสตร์ศิริราชพยาบาล  สำหรับเผยแพร่สู่ประชาชนทั่วไป   ที่  www.ThaiBrainTumor.com 10 ก.พ. 2552
หมายเหตุ
- บทความนี้เขียนขึ้นเพื่อตอบสนองความตั้งใจจริงของ คุณ Admin ซึ่งเคยป่วยเป็นโรคเนื้องอกในสมองและมีความประสงค์ที่ดีที่จะจัดทำ Web site ที่เป็นแหล่งข้อมูลสำหรับคนไทยที่ป่วยเป็นโรคเนื้องอกในสมอง
- เนื่องจากความรู้ทางการแพทย์มีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ดังนั้นเนื้อหาในบทความนี้จึงอาจจะต้องมีการปรับปรุงแก้ไขในอนาคต รวมทั้งเนื้อหาในบทความนี้เป็นไปตามความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนเท่านั้นซึ่งไม่ได้ดีกว่า  หรือถูกต้องกว่าความเห็นอื่นๆ ที่อาจจะแตกต่างกันออกไปแต่อย่างไร